Παρασκευή, 15 Φεβρουαρίου 2008

Αποσπάσματα μονολόγων


video
Φωτεινή Μ.

Αποσπάσματα μονολόγων


video
Κική Τ.

Δευτέρα, 11 Φεβρουαρίου 2008

Η μέθοδος Project

Γιώργος Αποστολίδης

Η μέθοδος Project

1. Ορισμός

Η μέθοδος Project είναι μια μέθοδος διδασκαλίας. Είναι μία ανοιχτή διαδικασία μάθησης τα όρια και οι διαδικασίες της οποίας δεν είναι αυστηρά καθορισμένα και εξελίσσεται ανάλογα με την εκάστοτε κατάσταση και τα ενδιαφέροντα των συμμετεχόντων. Συνιστά μια ομαδική διαδικασία μάθησης, όπου συμμετέχει ενεργά, ρυθμιστικά και αποφασιστικά όλη η ομάδα (Frey, σ. 9). Ως δυναμική μέθοδος που εξαρτάται άμεσα από τις επιλογές των συμμετεχόντων, δεν μπορεί να έχει σταθερά και συγκεκριμένα όρια και δομή.

Εξ ορισμού η συγκεκριμένη μέθοδος αναφέρεται στο αντικείμενο-θέμα μελέτης αλλά και στον τρόπο διερεύνησής του (στο τι και το πώς).

Ο όρος Project (< λατ. projicere: σχεδιάζω, σκοπεύω, βάζω κάτι στο μυαλό μου) πρωτοχρησιμοποιήθηκε στις αρχές του 20oυ αιώνα (αρχικά ο Richards ως διδασκαλία της χειρωνακτικής εργασίας και μετά ο Kilpatrick ως προγραμματισμένη δράση που γίνεται με όλη την καρδιά σε ένα κοινωνικό περιβάλλον). Στα τέλη του 20ου αι. η μέθοδος project επανεμφανίστηκε σε διαφορετικό θεωρητικό, κοινωνικό και φιλοσοφικό πλαίσιο (σχολείο εργασίας) και στην ελληνική βιβλιογραφία παρουσιάστηκε και τεκμηριώθηκε από τους Κ. Frey και Κ. Χρυσαφίδη.

Για τον Κ. Χρυσαφίδη η μέθοδος Project είναι ένα πλέγμα διδακτικών διαδικασιών που έχουν ως αφόρμηση βιωματικές καταστάσεις. Είναι δηλαδή ανάγκες, προβλήματα και απορίες του παιδιού, που πη­γάζουν από την καθημερινή ζωή καθώς και από τις εμπειρίες και τις ανησυχίες που του δημιουργούνται μέσα στον κοινωνικό περίγυρο όπου ζει και ενσωματώ­νεται. (…) Καλύπτει τις ανάγκες του ατόμου για εντατικοποίηση της προσωπικής διερεύνησης και της επικοινωνιακής διαδικασίας. Θέτει στο επίκεντρο της διαδικασίας τις βιωματικές καταστάσεις των παιδιών (ατομικά και ομαδικά) στο πλαίσιο μιας επικοινωνιακής αλληλεπίδρασης. Η γνώση μπαίνει στην υπηρεσία της αναζήτησης και της προβληματικής των μελών της ομάδας. Ο μαθητής μαθαίνει να προσεγγίζει την επιστημονική αλήθεια μέσα από ατομικές και ομαδικές αναζητήσεις, να μοιράζεται τη χαρά της επιτυχίας και να νιώθει τη χαρά της συμβολής, που ενισχύει το αυτοσυναίσθημά του.

Ο συνδυασμός της μεθόδου project με τη διαθεματικότητα αποτελεί μια ανθρωποκεντρική πρόταση και είναι απόρροια επιστημολογικών και επιστημονικών προσεγγίσεων που αναφέρονται αντίστοιχα στη Συστημική αντιμετώπιση του ανθρώπου και του περιβάλλοντός του, καθώς και σε επιστημονικά πορίσματα της Μορφολογικής Ψυχολογίας.

Στη βιβλιογραφία η μέθοδος Project συναντάται με ποικίλους όρους, όπως: διαθεματικό σχέδιο εργασίας, συνθετική εργασία, συνεργατική έρευνα.

2. Κύρια γνωρίσματα της μεθόδου Project

  • Ως αφετηρία έχει τα ερωτήματα και ενδιαφέροντα-ανάγκες των παιδιών, από τα οποία καθορίζεται και το θέμα.
  • Αξιοποιεί τα μαθήματα του αναλυτικού προγράμματος (διαθεματικότητα).
  • Μπορεί να ενταχθεί στο ΑΠΣ ή στο πλαίσιο κάποιου προγράμματος (πχ. Πολιτιστικό, Αγωγής Υγείας, Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης)
  • Ασχολείται με σύγχρονα κοινωνικά θέματα.
  • Ο προγραμματισμός του έργου γίνεται σε συνεργασία των παιδιών με τον εκπαιδευτικό.
  • Προωθεί τη δουλειά σε ομάδες, οι οποίες σε ένα πλαίσιο ισότιμων επικοινωνιακών σχέσεων θέτουν τους επιμέρους στόχους τους, χαράσσουν την πορεία τους, το χρονοδιάγραμμα, αυτό-αξιολογούνται κλπ.
  • Βασίζεται στην ελεύθερη και ενεργή συμμετοχή των παιδιών.
  • Ο εκπαιδευτικός συντονίζει, επεξηγεί, διευκολύνει, συνεργάζεται, συμπαραστέκεται, εμψυχώνει.
  • Εστιάζεται στην απόκτηση της γνώσης με βιωματικές με­θόδους.
  • Κύρια συστατικά του είναι οι δραστηριότητες και το παιχνίδι.
  • Η διάρκειά του project μπορεί να κυμαίνεται από λίγες διδακτικές ώρες μέχρι κάποιους μήνες ή και 2-3 χρόνια.
  • Έχει ένα ορατό αποτέλεσμα και μπορεί να καταλήξει στην παραγωγή προϊόντος.
  • Διαχέεται στην τάξη, το σχολείο και την ευρύτερη κοινότητα
  • Τα παιδιά και το σχολείο εμπλέκονται με την κοινωνία.
  • Ο ρόλος των γονιών είναι επίσης βοηθητικός και υποστηρικτικός.
  • Συνδέεται η θεωρία με τη δράση.

3. Τα οφέλη για τους μαθητές

  • Αναπτύσσουν την πρωτοβουλία και την υπευθυνότητά τους.
  • Αποφεύγοντας την κατακερματισμένη θεωρητική γνώση κατανοούν την αλληλεξάρτηση των γνωστικών αντικειμένων και τη συμπληρωματικότητα των σχολικών μαθημάτων, και οδηγούνται στη σύνθεση. Τα εκάστοτε ερευνώμενα γεγονότα τοποθετούνται στο πολιτισμικό τους αλλά και ευρύτερα σε διεθνές πλαίσιο.
  • Ερευνούν στο πλαίσιο αναφοράς, τις βιβλιοθήκες, το διαδίκτυο, ΜΜΕ.
  • Ασκούνται στην κριτική αξιολόγηση και αξιοποίηση των πληροφοριών.
  • Αναπτύσσουν κριτικό στοχασμό και κοινωνικές δεξιότητες.
  • Καλλιεργούν τη συλλογικότητα και τη συνεργασία
  • Εθίζονται στη διαλεκτική με άλλα πολιτισμικά περιβάλλοντα
  • Συνειδητοποιούν την αναγκαιότητα αλλαγής στάσεων, μετασχηματισμού και δράσης ως προέκταση της κοινωνικής γνώσης.
  • Παράγουν πρωτότυπο υλικό.
  • Αξιοποιούν και αναδεικνύουν τα ιδιαίτερα ταλέντα και τις δεξιότητές τους.
  • Συνεργάζονται με την ευρύτερη κοινότητα.
  • Ενισχύουν την αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθησή τους.


4. Βασικές καινοτομίες που υποστηρίζει η μέθοδος project

  • Ελευθερία επιλογών, αυτονομία, αυτοδιαχείριση, χειραφέτηση μαθητών
  • Ώριμη συμπεριφορά, αλλαγή στάσεων σε κοινωνικά θέματα
  • Ικανοποίηση προσωπικών ενδιαφερόντων
  • Ανάδειξη ταλέντων
  • Ουσιαστική συνεργασία και ομαδοκεντρική αντίληψη
  • Ερευνητικό ενδιαφέρον
  • Χρήση των ΤΠΕ στην αναζήτηση, επεξεργασία των πληροφοριών και την επικοινωνία.
  • Επαφή με ιδρύματα και κοινωνικούς θεσμούς


5. Προϋποθέσεις

  1. Ανάληψη πρωτοβουλίας εκ μέρους των μαθητών.
  2. Ομαδική εργασία και συνεργατικότητα.
  3. Ελεύθερη έρευνα.
  4. Ερευνητικό και ερμηνευτικό ενδιαφέρον, και όχι υποστήριξη παγιωμένων θέσεων.
  5. Απαλλαγή από προκαταλήψεις, και δογματισμούς.
  6. Ανακαλυπτική μάθηση (discovery learning).
  7. Διάλογος και δημοκρατικότητα.
  8. Σεβασμός στον υποκειμενικό λόγο.
  9. Ο δάσκαλος ως βοηθός και εμψυχωτής.

6. Η βασική δομή και τα στοιχεία της μεθόδου Project

1) Η πρωτοβουλία των συμμετεχόντων για το θέμα, την πορεία και τις διαδικασίες του project. Σύμφωνα με το Frey, η πρωτοβουλία από μόνη της αποκτά μορφωτική και παιδαγωγική αξία καθώς τα μέλη ασχολούνται με την επεξεργασία της και εργάζονται για την πραγμάτωσή της (σσ. 19-20).

2) Η ανταλλαγή απόψεων – ο διάλογος ως προς τον καθορισμό των πλαισίων (χρονικά όρια, κανόνες διεξαγωγής κλπ.) και η κριτική στο περιεχόμενο της πρότασης.

3) Η από κοινού διαμόρφωση των πλαισίων δράσης (ποιος θα κάνει τι, ποιες ακριβώς δραστηριότητες θα γίνουν, ρυθμός εργασίας, χρονική διάρκεια των εργασιών, τι θα προκύψει κλπ.).

4) Η υλοποίηση όσων έχουν προγραμματιστεί.

5) Η περάτωση του project.

6) Τα διαλείμματα ενημέρωσης στην ολομέλεια και ο επαναπροσδιορισμός της εξέλιξης του project.

7) Τα διαλείμματα ανατροφοδότησης-ανατροφοδοτικής επισκόπησης και συζήτησης των διαπροσωπικών τους σχέσεων.


7. Σχηματικά ένα project αναπτύσσεται σε 5 φάσεις


Α΄ Φάση: Αφόρμηση, αναζήτηση, διερεύνηση της θεματικής ενότητας & σχεδιασμός της δράσης

  1. Αφόρμηση μπορεί να είναι οτιδήποτε (κείμενο, άρθρο, φωτογραφία, τηλεοπτική είδηση, τρα­γούδι, γε­γονός, διάλογος, τυχαίο περιστατικό κλπ.).
  2. Επιλογή και ανάλυση του θέματος μέσα από την καταγραφή και κατηγοριοποίηση των ερωτημά­των που θέτουν τα παιδιά. Με «καταιγισμό ιδεών» τα παιδιά διατυπώνουν ελεύθερα όλα τα ερωτήματα που θα ήθελαν να απαντηθούν γύρω από το θέμα. Οπότε έχουμε: α) Διατύπωση ιδεών, β) Κατασκευή ακτινογράμματος - υποθέματα, γ) Ακριβής προσδιορισμός του θέματος και των ορίων του
  3. Συγκαθορισμός των στόχων και του τελικού προϊόντος από τα παιδιά και τον εκπαιδευτικό.
  4. Σύνταξη καταστατικών αρχών εν είδει συμβολαίου.
  5. Σχεδιασμός: α) Περιγραφή, β) Προετοιμασία: φύλλα εργασίας, επισκέψεις, επαφές, γ) Χρονοδιάγραμμα, δ) Καθορισμός ομάδων εργασίας (κριτήρια: ενδιαφέροντα, γειτνίαση, καλή επικοινωνία, ποικιλία σύνθεσης, κυλιόμενοι ρόλοι κλπ.), ε) Κατανομή εργασιών, στ) Ευελιξία και ιεράρχηση στόχων


Β΄ Φάση: Μεθοδολογία, έρευνα και μελέτη

Καλλιεργούμε την ενεργητική, ανακαλυπτική και επικοινωνιακή προσέγγιση της γνώσης, όπως αυτή υλοποιείται μέσα από τη διαδικασία της έρευνας, διότι κρατά σταθερό το εν­διαφέρον των μαθητών, κινητοποιεί την ανάπτυξη πρω­τοβουλιών, την κριτική σκέψη και τη δημιουργικότητα. Προωθούμε την ευελιξία στις μεθόδους και τις πρωτοβουλίες. Ειδικότερα ακολουθούμε την εξής πορεία:

1. Εξοικείωση των παιδιών με τη μεθοδολογία

2. Επίδειξη και συζήτηση για τις πηγές και τον τρόπο αξιοποίησής τους

3. Επαφές με εξωσχολικούς παράγοντες: έρευνα, συλλογή πληροφοριών από ειδικούς, τοπικούς φορείς, υπηρεσίες, γονείς

4. Ερωτηματολόγια

5.Έρευνα, συλλογή πληροφοριών από βιβλία, περιοδικά, ταινίες, διαδίκτυο κτλ.

6. Έρευνα πεδίου

7. Τρόπος καταγραφής (μη γραπτός)

8. Καταγραφή βιβλιογραφίας και πληροφοριών, ταξινόμηση, ανάλυση, οργάνωση υλικού

9. Παρουσίαση στην τάξη των πληροφοριών

10. Είδος και τρόποι αξιολόγησης


Διαχείριση διαφωνιών, συγκρούσεων, δυσκολιών

  1. Ο εκπαιδευτικός οφείλει να καλλιεργεί ένα δημοκρατικό μοντέλο διαχείρισης των διαφωνιών, και να παρακουλουθεί διακριτικά, αφήνοντας τα παιδιά να αυτοδιοικηθούν.
  2. Οι μαθητές στο πλαίσιο της ομάδας συζητούν τα προβλήματα που ανακύπτουν και με διαλογικό τρόπο επιλύουν τις διαφορές, συνήθως βάσει των αρχικών στόχων.
  3. Είναι καλό σε τακτά διαστήματα να συνέρχεται η ολομέλεια για αλληλοενημέρωση των ομάδων και ανατροφοδότηση. Επίσης, είναι χρήσιμο να γίνεται παρουσίαση του τρέχοντος έργου σε σχέση με το χρονοδιάγραμμα και να γίνονται αναπροσαρμογές.
  4. Επειδή είναι χρήσιμο να αξιοποιούνται τα ενδιαφέροντα όλων, είναι θεμιτό να επιτρέπονται μεμονωμένες και κατά περίπτωση υπερβάσεις με αναδιάταξη των στόχων και της κατανομής εργασιών.


Γ΄ Φάση: Διεξαγωγή των δραστηριοτήτων και υλοποίηση της εργασίας

1. Οργάνωση και αξιοποίηση των υλικών

2. Εκπόνηση των εργασιών που ανέλαβαν τα παιδιά

3. Αξιοποίηση ταλέντων (σχεδίαση, H/Y, θέατρο, συγγραφή, αφήγηση, σχέσεις κλπ.)

4. Ενασχόληση με επίκαιρα προβλήματα που ζητούν λύση.

5. Δημιουργική και συναισθηματική έκφραση

6. Σύνθεση των εργασιών των ομάδων και δημιουργία κοινής εργασίας. Δεν είναι αυτοσκοπός η παραγωγή κάποιου τελικού προϊόντος, αλλά η ίδια η πορεία που οδηγεί σ’ αυτό.


Δ΄ Φάση: Αξιολόγηση των αποτελεσμάτων

Σκοπός της αξιολόγησης είναι να εκφράσουν οι μαθητές τις δικές τους εκτιμήσεις για το πρόγραμμα, για το πόσο αυτό αποτέλεσε κίνητρο για μάθηση, για αλλαγή απόψεων και στάσεων, αλλά και για τη δημιουργία μιας ισότιμης και αμοιβαίας επικοινω­νίας ανάμεσα τους.

1. Αξιολόγηση της συνθετικής εργασίας από τα παιδιά και τον εκπαιδευτικό

2. Αρχική, διαμορφωτική, τελική

3. Η αξιολόγηση γίνεται με βάση τους στόχους που τέθηκαν στην Α΄ φάση.

4. Έλεγχος βάσει κριτηρίων και διορθώσεις, τροποποιήσεις.

5. Απολογισμός της δουλειάς και μια εκτίμηση των στοιχείων εκείνων που επηρέασαν τους μαθητές τόσο μαθησιακά και συναισθηματικά, όσο και σε επίπεδο σχέσεων και στάσεων ζωής.


Ε΄ Φάση: Αξιοποίηση & παρουσίαση. Διάχυση των αποτελεσμάτων

  1. Αρχικά στην ολομέλεια (ή στην τάξη), μετά σ’ ολόκληρο το σχολείο με προσκεκλημένους φορείς, γονείς, συγγενείς, φίλους, γειτονιά.
  2. Παρουσίαση του προγράμματος από τους εκπροσώπους των ομάδων.
  3. Μπουφές και αναμνηστικά
  4. Με έντυπο υλικό, δημοσίευση στο διαδίκτυο κλπ.
  5. Καλό είναι να τηρηθούν τα εξής: α) Εξώφυλλο - Τίτλος, β) Συμμετέχοντες, γ) Ευχαριστίες σ’ αυτούς που βοήθησαν, δ) Εισαγωγή στο θέμα της εργασίας, ε) Περιγραφή της μεθόδου, στ) Καταγραφή-παρουσίαση των στοιχείων, ζ) Συμπεράσματα, η) Προτάσεις, θ) Βιβλιογραφία


8. Υποστηριχτικά υλικά - μέσα

  • Ντοσιέ / Φάκελος / portfolio, όπου συγκεντρώνονται όλες οι εργασίες, σχέδια, προϋπολογισμοί, πρακτικά κλπ.
  • Ατομικό τετράδιο / σημειωματάριο / αρχείο, όπου ο καθένας καταγράφει ιδέες, πλάνο, σχέδια, αλλαγές, προβλήματα, λύσεις, ερωτήσεις κλπ.
  • Ατομικό ημερολόγιο καταγραφής του τι έχει αποκομίσει ο μαθητής στην πορεία του project.
  • Γραφική ύλη και εργαλεία και υλικά (χρωματιστά μολύβια, ψαλίδια, κόλλες, κτλ.)
  • Πίνακας
  • Ολοκληρωμένο περιβάλλον Η/Υ
  • Φύλλα εργασίας και αξιολόγησης


9. Αξιοποίηση των ΤΠΕ

Οι Τεχνολογίες Πληροφορίας και Επικοινωνίας συνιστούν κομβικό μέσο στη διεξαγωγή του project. Οι μαθητές έχουν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν όλες τις πολυμεσικές και μη υπηρεσίες (γραπτά κείμενα, πίνακες, εικόνες, ήχους, μουσικές, video) σ’ όλα ανεξαιρέτως τα στάδια διεξαγωγής του. Ειδικότερα στην:

  • Άντληση πληροφοριών, ενημέρωση (διαδίκτυο, λογισμικά κλπ.)
  • Επεξεργασία και ανάλυση δεδομένων, σχεδιασμός, σύνθεση εργασιών
  • Επικοινωνία: αλληλογραφία, τηλεδιάσκεψη, δίκτυα, blog, συμμετοχή σε forum, chat κλπ.
  • Ψυχαγωγία: δραστηριότητες, παιχνίδια, ταινίες-ντοκυμαντέρ κλπ.
  • Παρουσίαση, προβολή, διάχυση του παραγόμενου προϊόντος.


10. Δυσκολίες εφαρμογής

  • Οργάνωση του χρόνου. Επειδή είναι δύσκολο να τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, είναι αναγκαίο να γίνεται διαρκώς επανεκτίμηση της εξέλιξης του project.
  • Περίοδος προσαρμογής των μαθητών στον τρόπο εργασίας (ομαδικότητα, προγραμματισμός, συνεργασία, επικοινωνία, επίλυση διαφορών κλπ.).
  • Φόβος αδυναμίας κάλυψης του θέματος (στο πλαίσιο του ΑΠΣ ή του προγράμματος).
  • Περίοδος κούρασης και μειωμένης ανταπόκριση των μαθη­τών σε σχέση με τον αρχικό ενθουσιασμό. Στη φάση αυτή ο δάσκαλος λειτουργεί ως εμψυχωτής με καινούριες δραστηριότητας (παιχνίδι, καλλιτεχνικό εργαστήρι, εκδρομή ).
  • Αντιδράσεις οικογενειακού περιβάλλοντος.
  • Απώλεια ελεύθερου χρόνου σε μετακινήσεις όταν πρόκειται για εξωδιδακτικά project
  • Οι­κονομικές ή τεχνικές δυσκολίες. Ενισχύσεις μπορούν να προκύψουν από τις προϊστάμενες αρχές, από διάφορα προγράμματα (Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας, Αγωγής Καταναλωτή κ.ά), από τους γονείς των μαθητών, τον σύλλογο γονέων και κηδεμόνων, χορηγούς, το ταμείο της τάξης. Αξίζει όμως να σημειωθεί ότι και με ελάχιστα χρήματα μπορούν να γίνουν project.
  • Διάψευση των στόχων. Για να φτάσουμε στα επιτυχημένα από πολλές πλευρές project απαιτείται αρκετή εμπειρία, επιμονή και υπομονή.


11. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού

Στη μέθοδο project ο εκπαιδευτικός αλλάζει άρδην τον ρόλο του, αφού οι μαθητές διαμορφώνουν, κατά κύριο λόγο, τη διαδικασία, την παραγωγή και διάχυση του προϊόντος. Ο νέος ρόλος του εμψυχωτή εκπαιδευτικού χαρακτηρίζεται από:

  • Συντονισμός, τουλάχιστον κατά τα πρώτα βήματα
  • Δράση από το παρασκήνιο
  • Παροχή βοήθειας μόνο όταν είναι απαραίτητη
  • Συμμετοχή με ίσους όρους, όσο είναι δυνατόν
  • Υπομονή, όχι παρέμβαση
  • Εμψύχωση και διακριτική υποστήριξη στα δύσκολα σημεία

Ο Kilρatrick έγραφε ότι ο δάσκαλος καθοδηγεί και κατευθύνει τον προγραμματισμό και επεμβαίνει μόνο τότε, όταν οι μαθητές τον χρειάζονται. Οι συμμετέχοντες, ακόμη και τα παιδιά, θα πρέπει να κάνουν κατά το δυνατό όλα τα βήματα μόνοι τους. Ο δάσκαλος θα πρέπει να εργάζεται με τέτοιο τρόπο και να δημιουργεί εκείνες τις προϋποθέσεις που θα του παρέχουν την δυνατότητα να αποσύρεται από το προσκήνιο των διαδικασιών.


12. Αξιολόγηση

Στην περίπτωση που το project εντάσσεται στο πλαίσιο των μαθημάτων και λαμβάνοντας υπ’ όψιν την εμπειρία των μαθητών σε ανάλογες διδακτικές διαδικασίες, η αξιολόγηση των μαθητών γίνεται με διαφορετικά και πιο διευρυμένα κριτήρια, όπως:

  • η ενεργός συμμετοχή
  • η επιτυχημένη εκτέλεση και εκπλήρωση των στόχων
  • η ικανότητα επίλυσης προβλημάτων και η ανάληψη πρωτοβουλιών
  • η ανάπτυξη κοινωνικών δεξιοτήτων (διάλογος, επικοινωνία, συλλογικότητα, διαχείριση συγκρούσεων κλπ.)
  • η προσωπική δημιουργική έκφραση και ένταξη του επιμέρους στο όλο
  • η μετασχηματιστική μάθηση και η αλλαγή στάσεων
  • η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του project από τους ίδιους τους μαθητές.

Σε κάθε περίπτωση όμως η αξιολόγηση του εκπαιδευτικού πρέπει να έχει κυρίως ανατροφοδοτικό χαρακτήρα, ώστε και να επιβραβευτεί η προσπάθεια των μαθητών αλλά και να υποστηριχθούν ως προς τα αδύνατα σημεία τους.


13. Όρια της μεθόδου Project

Η μέθοδος Project είναι δυσεφάρμοστη, όταν:

  • υπάρχει πίεση ως προς το μέγεθος της διδακτέας ύλης
  • σε ένα καθαρά εξεταστικοκεντρικό σύστημα προσανατολισμένο στην απομνημόνευση
  • υπάρχει πίεση χρόνου
  • απαιτούνται συχνές μετακινήσεις
  • απουσιάζουν οι υποδομές (βιβλιοθήκες, Η/Υ, εργαστήρια κλπ.)
  • είναι αποτρεπτικό το σχολικό κλίμα
  • δεν είναι καλές οι σχέσεις μεταξύ των εμπλεκομένων


14. Ενδεικτική βιβλιογραφία

1. Frey, K. (1980) Η μέθοδος Project. Μια μορφή συλλογικής εργασίας στο σχολείο ως θεωρία και πράξη. Θεσσαλονίκη: Αφοί Κυριακίδη.

2. Αλαχιώτης, Σ. (2002) «Εισαγωγικό Σημείωμα του Προέδρου του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου» στο Υ.Π.Ε.Π.Θ.–Παιδαγωγικό Ινστιτούτο Διαθεματικό Ενιαίο Πλαίσιο Προγραμμάτων Σπουδών και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών Υποχρεωτικής Εκπαίδευσης. Αθήνα.

3. Βαϊνά Μ. (1996) «Μέθοδος Project: Μια πρόκληση για το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα», Νέα Παιδεία, τ. 20

4. Γρόλλιος, Γ. & Λιάμπας, Τ. (2001) «Ευέλικτη ζώνη και μέθοδος project» Εκπαιδευτική Κοινότητα, τχ.60.

5. Θεριανός, Κ. (2002) «Πρόγραμμα ευέλικτης ζώνης», εφ. Ημερησία, 20-1-2002

6. Ματσαγγούρας, Η. (2002) Η Διαθεματικότητα στη Σχολική Γνώση. Εννοιοκεντρική Αναπλαισίωση και Σχέδια Εργασίας. Αθήνα: Γρηγόρης.

7. Χρυσαφίδης, Κ. (1994) Βιωματική–Επικοινωνιακή διδασκαλία, Η Εισαγωγή της Μεθόδου Project στο Σχολείο. Αθήνα: Gutenberg.

Κυριακή, 10 Φεβρουαρίου 2008

Θυμηθείτε

Η προσεχής συνάντησή μας θα είναι την.... (/2/2008) στο σχολείο.
Θυμηθείτε να κρατάτε μαζί σας: κείμενα, μουσικές, φωτογραφίες, αντικείμενα που σχετίζονται με το θέμα μας ("μετά την επαναστατικότητα της νιότης έρχεται ο ρεαλισμός")

Πρίν την 1η Συνάντηση

Για την πρώτη μας συνάντηση συνεννοηθήκαμε να φέρουμε κάτι από μας (ένα αγαπημένο ποίημα, ένα τραγούδι ή μουσική, μια φωτογραφία, ένα video, κάποιες σκέψεις κλπ.).

Κανονίσαμε να συναντηθούμε στο σχολείο… και βλέπουμε.

Σάββατο, 9 Φεβρουαρίου 2008

Λίγα λόγια για το δικό μας project

Χωρίς προδιαγεγραμμένους στόχους είπαμε να κάνουμε κάτι και φέτος. Δεν ξέραμε ούτε τι θα ήταν αυτό ούτε τι μορφή θα έπαιρνε ούτε πού θα κατέληγε. Απλώς, θέλαμε να υπάρχουμε, να βρισκόμαστε και να δοκιμάζουμε καινούρια πράγματα.

Η παγκοσμιότητα του επαναστατικού 1968


Η καυτή χρονιά του ’68, τον Γενάρη και τον Φλεβάρη δεν φαίνεται να προμηνύει τίποτε πέρα από τα συνηθισμένα τής κάθε προηγούμενης χρονιάς. Στο Βερολίνο και αλλού, φοιτητικές κυρίως αριστερίστικες κινήσεις διοργανώνουν απλώς διαδηλώσεις ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ.


ΜΑΡΤΗΣ. Στις 18 Μάρτη, διαδηλωτές ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ καίνε αμερικανικές τράπεζες στο Παρίσι. Στις 22 Μάρτη, αυθόρμητη συγκέντρωση διαμαρτυρίας υπέρ 6 αντιπολεμικών διαδηλωτών καταλήγει σε κατάληψη του Πανεπιστημίου της Νάντερ στην Γαλλία.

ΑΠΡΙΛΗΣ. Στις 4 Απρίλη δολοφονείται ο μαύρος ηγέτης και προπαγανδιστής της μη βίαιης διαμαρτυρίας και πολιτικής ανυπακοής Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ, στο Μέμφις των ΗΠΑ. Σε 125 πόλεις ξεσπάνε ταραχές από μαύρους διαδηλωτές. Στις 6 Απρίλη, στο Όκλαντ της Καλιφόρνια, τα γραφεία του Κόμματος των Μαύρων Πανθήρων, πολιορκούνται από την αστυνομία. Δολοφονείται εν ψυχρώ ο Μπόμπυ Χάττον και συλλαμβάνεται ο Έλντριτζ Κλήβερ.

Στις 11 Απρίλη, ο φασίστας Κλάους Μπάχμαν πυροβολεί το κεφάλι τον ηγέτη του Κινήματος Εξωκοινοβουλευτικής Διαμαρτυρίας (ΑΡΟ) της Δ. Γερμανίας Ρούντι Ντούτσκε. Στις 23 του ιδίου μήνα η οργάνωση “Φοιτητές για μία Δημοκρατική Κοινωνία” (SDS) καταλαμβάνει το Πανεπιστήμιο Κολούμπια στις ΗΠΑ. Στις 25 Απρίλη του 1968 στα γαλλικά πανεπιστήμια αριστεριστές φοιτητές συγκρούονται με δεξιούς και φασίστες.

ΜΑΗΣ (Α ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΟ). Στις 3 Μάη, γίνονται στο παρισινό Καρτιέ Λατέν, οι πρώτες αιματηρές συγκρούσεις του “Μάη 68” ανάμεσα στους κρανοφόρους CRS της αστυνομίας και σε κάμποσες εκατοντάδες φοιτητές. Μετά δύο μέρες ταραχών, 6 σπουδαστές κλείνονται στην φυλακή. Στις επόμενες μέρες κλιμακώνονται όλο και πιο μαζικές πορείες διαμαρτυρίας με αποκορύφωση στις 10 Μάη, που έμεινε στην ιστορία ως “Νύχτα των Οδοφραγμάτων”.

Στις 13 Μάη 68 τα εργατικά συνδικάτα σπρωγμένα από την κίνηση των γεγονότων αναγκάζονται να κηρύξουν Γενική Απεργία. Την ίδια μέρα καταλαμβάνεται η Σορβόννη. Στις 14 Μάη αρχίζουν οι καταλήψεις εργοστασίων από “γενικές συνελεύσεις” εργατών και παρά την πυροσβεστική προσπάθεια των κομματικών συνδικαλιστών.


ΜΑΗΣ (Β ΔΕΚΑΠΕΝΘΗΜΕΡΟ), Στις 18 Μάη δέκα χιλιάδες νέοι διαδηλώνουν στην φρανκική Μαδρίτη και συγκρούονται με την αστυνομία του φασιστικού καθεστώτος. Στις 20 Μάη ο Wu-Liang ζητάει στην Κίνα άμεση δημοκρατία και φέρνει ως παράδειγμα την Παρισινή Κομμούνα του 1871. Την επόμενη μέρα καταλαμβάνεται το Πανεπιστήμιο του Δ. Βερολίνου, ενώ στο Παρίσι 100 περίπου Έλληνες φοιτητές καταλαμβάνουν το “Ελληνικό Σπίτι” της Πανεπιστημιούπολης, υψώνοντας στην στέγη του μία κόκκινη και μία μαύρη σημαία χιαστί. Στις 22 Μάη η Γαλλική Κυβέρνηση προσπαθώντας απελπισμένα να ησυχάσει τα πράγματα, ψηφίζει γενική αμνηστία, ενώ δύο ημέρες μετά ο στρατηγός Ντε Γκωλ επισείει στους Γάλλους τον κίνδυνο… εμφυλίου πολέμου. Στις 24 Μάη στο Βέλγιο, την Γερμανία, την Ιταλία και την Χιλή καταλαμβάνονται Πανεπιστήμια και ξεσπούν εκτεταμένες οδομαχίες ανάμεσα στην νεολαία και την αστυνομία. Στην Γαλλία ένα εκατομμύριο απεργοί νεκρώνουν τη δημόσια ζωή. Στις 28 Μάη, οι φοιτητές της Μαδρίτης καταλαμβάνουν το εκεί Πανεπιστήμιο.


ΙΟΥΝΗΣ. Στις 4 Ιούνη καταλαμβάνεται το Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου, ενώ στις 6 Ιούνη δολοφονείται ο γερουσιαστής Μπόμπυ Κέννεντυ από τον Σιρχάν - Σιρχάν. Με το τέλος του πρώτου δεκαημέρουμ στην Γαλλία η κοινοβουλευτική Αριστερά και οι συνδικαλιστές της στέλνουν τους εργαζομένους σταδιακά στην δουλειά, απομονώνουν τους αριστεριστές και αντιεξουσιαστές και προετοιμάζουν “ομαλή εκτόνωση” της κοινωνικής έκρηξης. Στις 10 Ιούνη είκοσι χιλιάδες φοιτητές καταλαμβάνουν πανεπιστήμια στην Τουρκία (Άγκυρα, Ερτζερουμ, Ίζμαρ κ.λπ.). Στην Γαλλία οι γραφειοκράτες των πολιτικών κομμάτων και των συνδικαλιστικών παρατάξεων προδίδουν το όραμα της κοινωνικής αλλαγής, υπογράφοντας συμφωνία για… αυξήσεις σε μισθούς και μεροκάματα. Ο Παρισινός (Γαλλικός) Μάης τελειώνει.

Στις 15 Ιούνη οι «Ζεγκακούρεν» υποκινούν βίαιες διαδηλώσεις σε Τόκυο και Οζάκα με εκατοντάδες τραυματίες. Στις 19 Ιούνη, ξεσπούν βιαιότατες ταραχές στο Ρίο της Βραζιλίας ενάντια στην κρατική κουλτούρα.

ΙΟΥΛΗΣ. Τον Ιούλη του 1968 στις 24 του μήνα αρχίζουν τριήμερες ταραχές στο Μεξικό ενάντια στην κατασπατάληση του δημοσίου χρήματος για τους…Ολυμπιακούς Αγώνες την ίδια στιγμή που ο μεξικανικός λαός πεινούσε.

ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ. Ο Αύγουστος μπαίνει με εκτεταμένη φοιτητική εξέγερση στην Κοπακαμπάνα της Βολιβίας στις 2 του μήνα. Στις 7 Αυγούστου ξεσπούν ταραχές στο Μαϊάμι των ΗΠΑ στην διάρκεια του Συνεδρίου των Ρεμπουπλικάνων. Στις 14 Αυγούστου εξεγείρονται οι φοιτητές στην Νότιο Αφρική και καταλαμβάνεται το Πανεπιστήμιο του Κέϊπ Τάουν. ]Στις 15 Αυγούστου, οι επικεφαλής του κινήματος Υippie! φθάνουν στο Σικάγο των ΗΠΑ με σκοπό να διοργανώσουν ένα «Φεστιβάλ Ζωής» ως διαμαρτυρία ενάντια στο Συνέδριο των Δημοκρατικών που διεξάγεται εκεί και κατεβάζουν για υποψήφιο Πρόεδρο ΗΠΑ ένα γουρούνι, τον "Πήγασο".

Ο δήμαρχος της πόλης καλεί την αστυνομία και την Εθνοφρουρά σε κατάσταση ετοιμότητας. Στις 17 Αυγούστου κυκλοφορεί η φήμη ότι οι Yippies θα έριχναν LSD στο υδραγωγείο του Σικάγο.

Στις 20 Αυγούστου στρατός και τανκς των Σοβιετικών εισβάλλουν στην Τσεχοσλοβακία βάζοντας βίαιο τέλος στους φιλελευθερους νεωτερισμούς του Αλεξάντερ Ντούμπτσεκ. Στις 23 αρχίζει το «Φεστιβάλ Ζωής» με be-in στο Λίνκολ Πάρκ, ενώ στις 25 η αστυνομία αιματοκυλάει τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας κατά του πολέμου.


Στις 26 και 27 του Αυγούστου συνεχίζονται οι βιαιότητες στο Σικάγο με εκατοντάδες συλληφθέντες, τραυματίες και μερικούς νεκρούς. Στις 27 στο Μεξικό 200.000 άτομα διαδηλώνουν ενάντια στην κυβέρνηση της χώρας.

ΟΚΤΩΒΡΗΣ. Οι ταραχές στο Μεξικό συνεχίζονται και στις 3 του Οκτώβρη. Στρατός και αστυνομία σκοτώνουν πολλούς από όσους διαμαρτύρονταν ενάντια στους Ολυμπιακούς Αγώνες, τα δε πτώματα μεταφέρονται με στρατιωτικά οχήματα κι εξαφανίζονται.


Ο ηλίθιος «αθλητικός κόσμος» με ελαφριά την συνείδησή του θα καμαρώνει το… Ολυμπιακό Ιδεώδες λίγες ημέρες μετά, στην θεαματική (όπως πάντα) τελετή έναρξης των Αγώνων στο Στάδιο των Αζτέκων. Μοναδικό «συμβάν» κόντρα στην παχυδερμία η πρωτότυπη και τολμηρή διαμαρτυρία των αμερικανών δρομέων Σμιθ και Κάρλος.


Στο βάθρο του Ολυμπιονίκη χαιρετίζουν την έπαρση της αστερόεσσας με σηκωμένο ψηλά το γαντοφορεμένο τους χέρι σε γροθιά, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την βίαιη καταστολή του κινήματος των Μαύρων στην χώρα τους, πράξη που αργότερα θα τους κοστίσει την προσωπική και οικονομική τους καταστροφή.

Βλάσης Ρασσιάς

(Δημοσιεύθηκε στο επετειακό 14ο τεύχος της «Ανοιχτής Πόλης», Μάρτιος 1988)

Φωτογραφίες από τον Γαλλικό Μάη κ.ά.




Φωτογραφία του Ανρί Καρτιέ - Μπρεσόν από το γαλλικό Μάη του ‘68



Οι αφίσες του Γαλλικού Μάη




Σύντομο χρονικό…

Τα τελευταία χρόνια, αναπτύχθηκαν ισχυρά φοιτητικά κινήματα στην Ιαπωνία, στις Ενωμένες Πολιτεία, στην Ιταλία, στην Δυτική Γερμανία και αλλού. Στην Γαλλία, όμως, το φοιτητικό κίνημα εξελίχτηκε γρήγορα σε ένα μαζικό κίνημα, που επεδίωκε να ανατρέψει την κοινωνικό – οικονομική δομή της κρατικοκαπιταλιστικής κοινωνίας. Μέσα σε δέκα μέρες το γαλλικό φοιτητικό κίνημα μεταμορφώθηκε σε μαζικό κίνημα. Στις 2 του Μάη, με διαταγή του πρύτανη, το πανεπιστήμιο της Ναντέρ έκλεισε τις πύλες του στους φοιτητές, την επόμενη μέρα κλείστηκε η Σορβόννη και η αστυνομία επιτέθηκε σε φοιτητές που διαδήλωναν. Τις επόμενες μέρες, οι φοιτητές έμαθαν να προστατεύονται από την αστυνομία φτιάχνοντας οδοφράγματα, πετώντας στους αστυνομικούς τις πλάκες πεζοδρομίων και βάζοντας στα πρόσωπά τους άφθονο χυμό λεμονιού για να εξουδετερώσουν τις συνέπειες των δακρυγόνων. Την Δευτέρα 13 του Μάη χιλιάδες άνθρωποι διαδήλωσαν στο Παρίσι και κηρύχτηκε γενική απεργία σε όλη την Γαλλία, μια βδομάδα αργότερα ολόκληρη η γαλλική οικονομία είχε παραλύσει.

Το πρώτο οδόφραγμα για την απόκρουση μιας αστυνομικής επίθεσης υψώθηκε στις 6 του Μάη. Οι φοιτητές χρησιμοποίησαν τα σιδερένια κιόσκια των εφημερίδων και αυτοκίνητα για να χτίσουν οδοφράγματα, και ξήλωναν τις πέτρες του λιθόστρωτου, που έριξαν ενάντια στους αστυνομικούς, σαν απάντηση στις βόμβες και χειροβομβίδες αερίων που τους έριχναν.

Την επόμενη μέρα το Καρτιέ Λατέν του Παρισιού βρισκόταν σε κατάσταση πολιορκίας, οι μάχες συνεχίζονταν, μια μεγάλη διαδήλωση ενάντια στην δεξιά εφημερία «Λε Φιγκαρό», διαμαρτύρονταν για τις προσπάθειες αυτής της εφημερίδας να υποκινήσει την χρήση βίας ενάντια στους φοιτητές. Κόκκινες σημαίες εμφανίστηκαν στις πρώτες γραμμές ατελείωτων διαδηλώσεων. Ακούγονταν η «Διεθνής» και οι διαδηλωτές φώναζαν « Ζήτω η Κομμούνα ».

Στις 19 Μάη, οι διαδηλωτές φοιτητές απαιτούν να ανοίξουν αμέσως όλα τα πανεπιστήμια και να αποσυρθεί η αστυνομία από το Καρτιέ Λατέν. Χιλιάδες φοιτητές, με τους οποίους είχαν ενωθεί νεαροί εργάτες, καταλαμβάνουν τους κεντρικούς δρόμους του Καρτιέ Λατέν, και υψώνουν πάνω από 60 οδοφράγματα. Την νύχτα της Παρασκευής, 10 Μάη, η αστυνομία πόλεων, ενισχυμένη από ειδικές δυνάμεις, επιτίθεται στους διαδηλωτές. Πολλοί απ’ αυτούς τραυματίζονται σοβαρά.

Μέχρι τότε, οι γαλλικές εφημερίδες, μαζί με το όργανο του ΚΚ, L’ UMANITE, χαρακτήριζαν το φοιτητικό κίνημα «μικροομάδες» και «εξτρεμιστές τυχοδιώκτες» Μετά, όμως από την καταστολή των φοιτητικών ταραχών από την αστυνομία, στις 10 Μάη, η ελεγχόμενη από τους κομμουνιστές Εργατική Ένωση, καλεί τους εργάτες σε γενική απεργία, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κτηνωδία της αστυνομίας και συμπαράστασης στους φοιτητές. Όταν στις 14 του Μάη, ένα περίπου εκατομμύριο άνθρωποι διαδηλώνουν στους δρόμους του Παρισιού οι φοιτητές κραυγάζουν θριαμβευτικά « είμαστε οι μικροομάδες».

Την άλλη κιόλας μέρα, Τρίτη 14 Μάη, το κίνημα ξεπερνάει τα όρια των πανεπιστήμιων και εξαπλώνεται στα εργοστάσια. Το εργοστάσιο αεροπλάνων της Συντ-Αβιασόν που κατασκευάζει τα αεροπλάνα Κάραβελ, καταλαμβάνεται από τους εργάτες του. Την Τετάρτη, 15, Μάη, φοιτητές και εργάτες καταλαμβάνουν το Οντεόν, το Εθνικό Γαλλικό Θέατρο, στήνουν στο θόλο του επαναστατικές μαύρες και κόκκινες σημαίες και διακηρύσσουν το τέλος της κουλτούρας που απευθύνονταν μόνο στην οικονομική ελίτ της χώρας. Την ίδια μέρα σε όλη την Γαλλία, πολυάριθμα εργοστάσια, ανάμεσά τους και το εργοστάσιο αυτοκινήτων της Ρενώ, καταλαμβάνονται από τους εργάτες.

Δύο μέρες μετά την κατάληψη του εργοστασίου της Ρενώ ,οι φοιτητές της Σορβόννης οργανώνουν μια πορεία 8,5 χιλιομέτρων για να διαδηλώσουν την συμπαράσταση των φοιτητών προς τους εργάτες. Επικεφαλής της πορεία βρίσκεται μια κόκκινη σημαία και οι διαδηλωτές καθώς προχωρούν προς το εργοστάσιο, τραγουδούν την «Διεθνή» και φωνάζουν : «Κάτω το Αστυνομικό Κράτος», «Κάτω ο Καπιταλισμός» και «Αυτή είναι μόνο η αρχή, συνεχίστε τον αγώνα».

Στην είσοδο του εργοστάσιου της Ρενώ κυματίζει μια κόκκινη σημαία και μερικοί σκόρπιοι εργάτες, σκαρφαλωμένοι στην σκεπή του κτιρίου, ζητωκραυγάζουν τους φοιτητές που προχωρούν. Η κομμουνιστική ένωση που είχε καπελώσει την απεργία μέσα στο εργοστάσιο δείχνει συγκαλυμμένη εχθρότητα προς τους διαδηλωτές φοιτητές και οι κομματικοί ομιλητές στρέφονται ανοιχτά ενάντια στους φοιτητές που καλούν τους εργάτες να αναλάβουν τον άμεσο έλεγχο και να μιλάνε οι ίδιοι για λογαριασμό τους αντί να αφήνουν την ένωση να τους διευθύνει και να τους εκπροσωπεί.

Ενώ οι ραδιοφωνικοί σταθμοί εξακολουθούν να μεταδίδουν πως τα αιτήματα των φοιτητών αφορούν αποκλειστικά τις πτυχιακές εξετάσεις τους και τα εργατικά αιτήματα μόνο την αύξηση των μισθών, οι φοιτητές οργανώνουν Επιτροπές Δράσης και οι καταλήψεις εργοστασίων πολλαπλασιάζονται συνεχώς.

Στις αίθουσες διδασκαλίας και στα αμφιθέατρα του Πανεπιστημίου του Παρισιού βρίσκεται σε εξέλιξη μια πλατιά, πειραματικά, εφαρμογή της άμεσης δημοκρατίας. Το Κράτος, τα υπουργεία, οι σύγκλητοι των σχολών, τα προηγούμενα συμβούλια των φοιτητικών συλλόγων δεν αναγνωρίζονται πλέον σαν γνήσια νομοθετικά όργανα. Οι κανονισμοί ψηφίζονται από τα μέλη των γενικών συνελεύσεων. Οι επιτροπές δράσης έρχονται σε επαφή με απεργούς εργάτες και οι εργάτες πληροφορούνται με προκηρύξεις τις εμπειρίες που αποκτούν οι φοιτητές από την άμεση δημοκρατία. …

Απόσπασμα από το κείμενο του Φ. Πέρλμαν "Η δεύτερη γαλλική επανάσταση" (18/5/1968), στο βιβλίο "Το μήνυμα των οδοφραγμάτων, Μάης 1968", εκδ. Ελεύθερος Τύπος